A produción das centrais de ciclo combinado a gas fósil aumentou o 68% no primeiro semestre de 2023 con respecto ao mesmo período de 2018-2022 e tan só baixou un 4% en comparación con 2022, a pesar da recuperación da produción hidroeléctrica.
Segundo os datos divulgados por Rede Eléctrica de España (REE) (1), a xeración eléctrica renovábel en Galicia aumentou o 43% no primeiro semestre de 2023 con respecto a 2022, debido sobre todo ao aumento da xeración hidroeléctrica, moi minguada o ano pasado pola seca. Sen embargo, a xeración renovábel tan só creceu o 3% con respecto á produción media durante os seis primeiros meses do ano rexistrada no período 2018-2022.
Lonxe do 100% renovábel para 2030
Malia o seu cativo aumento, o peso das renovábeis no total da electricidade producida na nosa terra subiu en relación á media dos cinco anos anteriores para situarse no 75,5% no primeiro semestre de 2023 (2).
Unha cifra lonxe do obxectivo do 100% para 2030, o máis aliñado co Acordo de París contra o cambio climático, mais tamén inferior aos obxectivos para o mesmo ano da Xunta (84,8%) e do Goberno estatal (81% de media en España no borrador de actualización do Plan Nacional Integrado de Enerxía e Clima).
| Fontes | 1º semestre 2022 | 1º semestre 2018-2022 | 1º semestre 2023 | |||
| MWh | % total | MWh | % total | MWh | % total | |
| Hidráulica | 1.965.448 | 19,1 | 4.316.853 | 33,0 | 4.367.201 | 35,4 |
| Eólica | 4.199.262 | 40,8 | 4.489.613 | 34,3 | 4.773.910 | 38,6 |
| Solar fotovoltaica | 11.613 | 0,1 | 10.679 | 0,1 | 11.968 | 0,1 |
| Biomasa e biogás | 292.125 | 2,8 | 199.656 | 1,5 | 173.655 | 1,4 |
| Xeración renovábel | 6.468.447 | 62,8 | 9.016.801 | 68,9 | 9.326.735 | 75,5 |
| Turbinación bombeo | 34.953 | 0,3 | 26.317 | 0,2 | 88.129 | 0,7 |
| Ciclos combinados (gas fósil) | 1.965.843 | 19,1 | 1.123.371 | 8,6 | 1.891.014 | 15,3 |
| Carbón | 652.831 | 6,3 | 1.619.928 | 12,4 | 281.394 | 2,3 |
| Coxeración (gas fósil, gasóleo, fuel) | 1.004.051 | 9,7 | 1.130.713 | 8,6 | 626.868 | 5,1 |
| Residuos | 175.639 | 1,7 | 164.005 | 1,3 | 139.495 | 1,1 |
| Xeración non renovábel | 3.833.317 | 37,2 | 4.064.333 | 31,1 | 3.026.900 | 24,5 |
| Total | 10.301.764 | 100 | 13.081.135 | 100 | 12.353.635 | 100,0 |
De acordo cos datos de REE, a potencia renovábel instalada en Galicia medrou tan só 2,4 MW (+0,03%) durante os seis primeiros meses de 2023. Nesta cifra non se inclúe o autoconsumo solar fotovoltaico, que está a experimentar un bum, mais que aínda así só terá achegado unhas decenas de MW máis á capacidade galega de produción eléctrica no que levamos de 2023.
A participación das fontes renovábeis na xeración eléctrica no primeiro semestre de 2023 aumentou en 6,6 puntos con respecto ao mesmo período de 2018-2022 por causa principalmente do descenso da produción das centrais térmicas de carbón de Meirama (pechada en 2020) e As Pontes. Tamén influíu a baixada da achega das centrais de coxeración con gas fósil e produtos petrolíferos, utilizadas por algunhas das maiores industrias galegas para se autoabasteceren de electricidade e calor.
A transición eléctrica avanza moi lentamente
Debido ao lento avance da transición eléctrica que se arrastra desde a década de 2010, as centrais de ciclo combinado a gas fósil de Sabón (Naturgy) e As Pontes (Endesa) están a cubrir grande parte do oco deixado polas centrais de carbón e de coxeración.
A produción das centrais de gas aumentou o 68% no primeiro semestre de 2023 con respecto ao mesmo período de 2018-2022 e tan só baixou un 4% en comparación con 2022.
As centrais de gas fósil chegaron a ser a principal fonte de electricidade en Galicia durante o mes de xuño, debido a unha acusada baixada da xeración eólica, atinxindo o 35,6 % da produción total. Até o mes pasado só lideraran a produción eléctrica mensual no noso país en xuño e agosto de 2019 (cando menos desde xaneiro de 2013). Estas centrais son abastecidas a través de regasificadora de Reganosa, da que a Xunta é copropietaria.
2023 podería ser o ano do fin da central de carbón das Pontes se se confirmar o seu peche no vindeiro setembro, que o Ministerio para a Transición Ecolóxica foi atrasando de forma inxustificada desde que Endesa o solicitou xa en decembro de 2019. No primeiro semestre de 2023 esta central só achegou o 2,3% da electricidade xerada en Galicia e a súa produción baixou o 83% con respecto á media para o mesmo período en 2018-2022. Con todo, será suficiente para colocala entre as maiores industrias emisoras de gases de invernadoiro en Galicia durante 2023.
Duplicar a potencia renovábel e a electrificación até 2030
Os datos sobre a produción eléctrica en Galicia no que levamos de ano confirman a tendencia dos últimos anos a un certo estancamento das renovábeis e a un alarmante protagonismo do gas fósil, o que unido á falta de avances na electrificación do consumo de enerxía e no almacenamento de electricidade, lastra a loita contra a crise climática global desde Galicia.
A xuízo do Observatorio Galego da Acción Climática (OGACLI), é preciso duplicar como mínimo a potencia eléctrica renovábel e a electrificación da demanda enerxética no que resta de década, así como pechar a central de carbón das Pontes en 2023 e as centrais de ciclo combinado a gas fósil antes de 2030.
Notas
1.Datos procedentes de Red Data (https://www.ree.es/es) e da app redOS.
2. Non se inclúe a incineración de residuos orgánicos, considerada oficialmente como fonte de enerxía renovábel.
OGACLI 